Trong văn học thế giới, hình tượng người thầy luôn được khắc họa với những nét đẹp khó quên, để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng người đọc. Dưới đây là những tác phẩm xuất sắc đã tái hiện chân dung người thầy từ nhiều góc độ khác nhau, đầy sức thuyết phục và cảm động.
Những Tấm Lòng Cao Cả
Những tấm lòng cao cả là kiệt tác của nhà văn người Ý Edmondo De Amicis. Xuất hiện từ thập niên 1880, cuốn sách vẫn còn nguyên vẹn giá trị theo thời gian, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục. Qua nhật ký của cậu học trò Enrico, người đọc bắt gặp hình ảnh người thầy vừa thân thiết gần gũi vừa đáng được tôn kính.
Vị thầy hiệu trưởng vóc người cao lớn, đầu hói, râu dài, ăn vận nghiêm trang nhưng luôn nhân từ bao dung. Với những học sinh lỡ mắc lỗi, thầy nhẹ nhàng cầm tay, ân cần khuyên giải, để học sinh tự nhận ra lỗi lầm mà không cần đến hình phạt.
Cách tiếp cận đầy tình thương đó khiến học sinh ra khỏi phòng thầy trong trạng thái xúc động, cảm thấy hổ thẹn hơn gấp bội so với khi bị trừng phạt. Dù đau lòng vì mất con trai và muốn nghỉ hưu, thầy vẫn không đành rời xa học sinh, xé tờ đơn từ chức và quyết định ở lại cho đến tận cùng.
Tác phẩm Những tấm lòng cao cả của nhà văn Edmondo de Amici.
Còn người thầy già tận hiến, ước nguyện đứng trên bục giảng đến ngày cuối đời, nhưng đến tuổi 82 đôi tay run rẩy phản bội ông - lỡ để mực dây lên vở học sinh buộc phải xin về hưu. Khi xa ngôi trường thân yêu, ông trải lòng đau đáu rằng với ông, cuộc đời như thế đã xong.
Thầy giáo Péc-bô-ni - giáo viên chủ nhiệm của Enrico - tuy không có gia đình và chưa bao giờ mỉm cười, nhưng luôn kiên nhẫn quan tâm và thương yêu từng học trò. Mỗi khi phải kỷ luật học sinh hư, thầy đau lòng không kém; khi thấy cả lớp đạt kết quả tốt cuối năm, thầy vui đến mức phải giả vờ vấp ngã để che đi cảm xúc đang dâng trào.
Người Thầy
Người thầy là cuốn tự truyện xúc động của Frank McCourt - nhà văn đoạt giải Pulitzer và đồng thời là giáo viên dạy văn nhiều năm.
Câu chuyện khởi đầu bằng những tình huống trớ trêu của một giáo viên mới vào nghề phải đối mặt với cả lớp học sinh 16 tuổi nổi loạn. Ông suýt bị đuổi việc vì phương pháp giảng dạy ngoài khuôn khổ thông thường.
Thế nhưng McCourt không bao giờ từ bỏ giấc mơ thắp sáng tâm hồn những đứa trẻ đang chán ghét trường lớp và thầy cô.
Tác phẩm Người thầy của Frank McCourt.
Với sự bền bỉ và khả năng sáng tạo không giới hạn, McCourt tạo ra những thay đổi thực sự trong cuộc đời học trò. Ông dám mang sách nấu ăn vào giờ tập viết, ra đề cho học sinh viết thư xin lỗi Chúa thay Adam hoặc Eve, hay tổ chức những hoạt động trải nghiệm thực tế giàu ý nghĩa.
Những tiết học của ông luôn rộn rã và tràn đầy năng lượng. Với ngòi bút hóm hỉnh, trung thực và lay động lòng người, McCourt tạo nên một cuốn tự truyện có giá trị đích thực. Năm 1976, ông vinh dự được phong tặng danh hiệu Nhà giáo của Năm tại Mỹ.
Totto-chan: Cô Bé Bên Cửa Sổ
Totto-chan là cô bé hiếu động không thể ngồi yên trong lớp dù chỉ một phút. Mới 6 tuổi, cô đã bị buộc thôi học vì tính cách quá khác biệt. Người mẹ thương con chuyển em đến trường Tomoe - nơi em có thể tỏa sáng theo cách riêng của mình.
Tác phẩm Totto-chan - Cô bé ngồi bên cửa sổ.
Trường Tomoe của thầy hiệu trưởng Kobayashi có lớp học đặc biệt được làm từ những toa xe lửa cũ. Học sinh được tự chọn môn yêu thích, thay đổi chỗ ngồi mỗi ngày và được dạo quanh sau khi xong bài. Thầy Kobayashi luôn lắng nghe chăm chú và khuyến khích học trò tự do bày tỏ suy nghĩ.
Thầy còn chú trọng bữa ăn của học sinh, khuyến khích vận động và phát hiện ra điểm mạnh độc đáo của từng em. Chính môi trường học tập phóng khoáng và nhân ái đó đã giúp học sinh Tomoe lớn lên và trở thành những người có đóng góp thiết thực cho cộng đồng.
Tác giả Tetsuko Kuroyanagi sau này bộc bạch rằng nếu không có trường Tomoe và thầy Kobayashi, có lẽ bà đã sống mãi với mặc cảm tự ti vì cái mác "đứa trẻ cá biệt" suốt cả cuộc đời.
Trên Bục Giảng
Brad Cohen mang trong mình chứng rối loạn thần kinh từ nhỏ, hay co giật và phát ra những âm thanh không thể kiểm soát. Vào thập niên 1980, đây là bệnh lý cực kỳ hiếm gặp, khiến anh liên tục bị chế nhạo và xa lánh ở khắp mọi nơi.
Ngoài gia đình, Brad chỉ đặt niềm tin nơi những người thầy mà anh kính ngưỡng. Nhưng rồi chính những người đó cũng nhiều lần đẩy anh ra khỏi lớp học, để lại vết thương không dễ lành trong tâm can anh.
Tác phẩm Trên bục giảng của Brad Cohen và Lisa Wysocky.
Để vượt qua những tổn thương đó, Brad nuôi ước mơ trở thành người thầy lý tưởng - không chỉ truyền thụ tri thức mà còn là điểm tựa tinh thần cho học trò. Sau một hành trình gian nan vượt bậc, ước mơ đó trở thành sự thật. Năm 2006, cuốn Trên bục giảng của anh nhận giải thưởng sách giáo dục, và câu chuyện cuộc đời anh trở thành nền tảng cho bộ phim điện ảnh của hãng Hallmark Hall of Fame.
Viết Lên Hy Vọng
Năm 1994, Erin Gruwell - cô giáo dạy Ngữ văn 23 tuổi với bầu nhiệt huyết cháy bỏng - nhận lớp đầu tiên tại trường Trung học Wilson, Long Beach, California. Lớp học của cô toàn học sinh cá biệt bị xã hội dán nhãn "không thể cứu vãn".
Thuở ban đầu cả lớp liên tục gây rối, đánh nhau trong lớp và bỏ tiết, nhưng cô nhất quyết không bỏ cuộc. Cô tin chắc rằng giáo dục có thể chiến thắng mọi nghịch cảnh, dù tệ hại đến đâu.
Tác phẩm Viết lên hy vọng.
Erin chia sẻ nhật ký của Anne Frank với học trò và khơi dậy trong các em ngọn lửa viết. Qua những trang nhật ký của học sinh - phản ánh cuộc sống đầy bạo lực, vô gia cư và phân biệt đối xử - cô dần thấu hiểu và tìm cách giúp các em tìm lại niềm tin vào cuộc sống.
Dù cuộc sống riêng gần như tan vỡ và không được đồng nghiệp ủng hộ, những nỗ lực phi thường của thầy trò cuối cùng được tôn vinh xứng đáng. Cuốn Viết lên hy vọng phát hành năm 1999, tập hợp nhật ký của cô và học sinh, liên tục xuất hiện trên bảng xếp hạng bán chạy của New York Times. Năm 2007, bộ phim Freedom Writers Diary được làm dựa trên câu chuyện truyền cảm hứng của họ.