Trước đó, CIA và Lầu Năm Góc đành thừa nhận cay đắng rằng gần như tất cả các chiến dịch xâm nhập vào miền Bắc trong thập niên 60 đều nhanh chóng bị phát hiện và triệt phá. Lợi dụng thất bại đau đớn này, MACV-SOG triển khai một chương trình bí mật nhằm tiến hành chiến tranh tâm lý. Theo cuốn sách "The Secret War Against Hanoi" (Cuộc chiến tranh bí mật chống Hà Nội) của nhà sử học an ninh quốc gia Richard H. Shultz Jr xuất bản năm 1999, MACV-SOG đã thả dù một số tù binh miền Bắc trở về và cố ý để họ bị bắt lại. Trước đó, họ bí mật giấu vào quần áo của những người lính ấy các tài liệu mật và bản đồ nhạy cảm. "Mục tiêu là tạo ra ảo giác rằng chúng tôi đang vận hành một mạng lưới tình báo khổng lồ ở bên trong", cựu đặc vụ MACV-SOG Wayne Tvrdik khai nhận.
Điệp viên trong bóng tối
Không như những đồng nghiệp nổi danh – những tình báo viên xuất sắc từng luồn sâu vào hàng ngũ cấp cao của chính quyền Việt Nam Cộng hòa – Phạm Chuyên là cái tên gần như không ai nhắc đến. Trong ngôi nhà cũ tại tỉnh Quảng Ninh, ông trút hơi thở cuối cùng vào tháng 11 năm 2014, thọ 93 tuổi.
McIntosh khẳng định rằng ông không mảy may nghi ngờ gì về việc Phạm Chuyên là điệp viên hai mang và đã kiên quyết từ chối hỗ trợ MACV-SOG trong các chuyến tiếp tế sau đó. "Tôi đã soạn một báo cáo dài 12 trang nêu rõ bằng chứng ARES đang bị phía miền Bắc kiểm soát", McIntosh tiết lộ. Tuy nhiên, cảnh báo của ông bị giới chỉ huy MACV-SOG bỏ ngoài tai. Họ vẫn tiếp tục tin tưởng Phạm Chuyên. Cái giá phải trả là "12 người thiệt mạng khi thi hành nhiệm vụ chuyển hàng và thiết bị do thám đến cho ông ta", McIntosh xót xa nhớ lại.
Hơn 300 tin tức tình báo giả được tung vào
Theo tài liệu giải mật của Hà Nội, bộ máy an ninh miền Bắc đã dàn dựng hơn 300 bản báo cáo tình báo giả mạo để Phạm Chuyên chuyển về Sài Gòn, trong đó có tọa độ trận địa phòng không, cầu cống, đường sắt, cơ sở công nghiệp và các mục tiêu quân sự ưu tiên của máy bay chiến đấu Mỹ. Họ còn thiết lập những phương thức liên lạc vô tuyến tinh vi để Sài Gòn không hề nghi ngờ điệp viên này đã bị đặt dưới sự kiểm soát. Phạm Chuyên thường xuyên báo cáo về những tình huống suýt bị tóm, những cuộc chạy trốn may mắn. Ông liên tục thông báo thiết bị bị rơi vào tay đối phương, khiến MACV-SOG cứ thế điều động máy bay và tàu tiếp tế ra Bắc – và những người thực thi nhiệm vụ đó đều sa lưới.
Bị bắt từ chính ngày đầu hoạt động
Đầu tháng 4 năm 1961, Phạm Chuyên được cử thâm nhập vào miền Bắc, đặt chân xuống một làng chài nằm ở phía đông nam Hà Nội. Dân làng nhanh chóng phát hiện chiếc thuyền lạ, và một người dân nhìn thấy kẻ lạ đang trốn trên triền đồi. Điệp viên CIA bị bắt tức thì cùng toàn bộ thiết bị mang theo. Dưới sự tác động tinh tế của an ninh miền Bắc, Phạm Chuyên đổi sang phục vụ như một điệp viên hai mang.
Bàn tay tài tình của Nguyễn Tài
Nhân vật xuất sắc nhất trong câu chuyện này là người trực tiếp đứng sau điều phối vụ điệp viên Phạm Chuyên – ông Nguyễn Tài, Cục trưởng Cục Bảo vệ Chính trị của Bộ Công an. Chuyên gia phân tích CIA Frank Snepp đã dành không ít trang trong hồi ký "Decent Interval" xuất bản năm 1977 (bản dịch tiếng Việt có tên "Cuộc tháo chạy tán loạn") để phác họa chân dung con người đặc biệt này.
Nguyễn Tài là con trai của nhà văn Nguyễn Công Hoan. Ông tham gia cách mạng từ lúc còn trẻ và sớm trở thành cán bộ lãnh đạo chủ chốt của lực lượng công an. Năm 1964, ông tình nguyện vào Nam và nắm giữ vai trò Thường vụ Thành ủy Sài Gòn – Gia Định, Trưởng ban An ninh Khu Sài Gòn – Gia Định. Ông bị địch bắt năm 1970 và phải chịu đựng tra tấn cực kỳ dã man cả về thể xác lẫn tinh thần.
CIA tính toán rằng biệt giam trong điều kiện khắc nghiệt sẽ làm ông mất kiểm soát và vô tình tiết lộ thông tin bí mật. Nhưng ông vẫn nghiêm túc duy trì nếp sinh hoạt đều đặn: ngủ và thức đúng giờ, tập thể dục mỗi ngày, hát quốc ca – để bảo toàn thể lực và ý chí không gục ngã.
Khi quân giải phóng tiến vào Sài Gòn tháng 4 năm 1975, Snepp đoán chắc Nguyễn Tài đã bị thủ tiêu trong ngục tối. Nhưng "Snepp đã sai. Tù nhân vẫn còn sống", Pribbenow viết trên trang web của CIA năm 2007. Sau ngày giải phóng, ông Nguyễn Tài tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng: Cục trưởng Cục Bảo vệ Chính trị, Thứ trưởng Bộ Công an, Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan. Ông qua đời tháng 2 năm 2016, thọ 91 tuổi.
Theo tienphong.vn